6 - در قنوت نمازها

مقدمه

شاهد بر این دعاهای امامان علیهم السلام برای تعجیل فَرَج ،

در تعدادی از قنوتهایی است که از آنها روایت شده ، ما آنچه در این باره از ایشان علیهم السلام به دست ما رسیده در اینجا می‌آوریم ، توفیق از خدا است :

یک :

سیّد أجل علی بن طاووس قدس سره در کتاب مُهَجُ الدَعوات ضمن حدیثی که از ترس طولانی شدن مطلب از آوردن آن خودداری کردیم از امام زین العابدین علیه السلام چنین آورده :
« اللَّهُمَّ إنَّ جِبِلَّةَ البَشَرِیَّةِ وَ طِبَاعَ الإنْسَانیَّةِ وَ مَا جَرَتْ عَلَیْهِ تَرْکِیبَاتُ النَّفْسِیَّةِ وَ انْعَقَدَتْ بِهِ عُقُودُ النَّشَئَةِ تَعْجِزُ عَنْ حَمْلِ وَارِدَاتِ الأَقْضِیَةِ إلَّا مَا وَفَّقْتَ لَهُ أَهْلَ الْإصْطِفآءِ وَ أَعَنْتَ عَلَیهِ ذَوی الْإجْتِبآء اللَّهُمَّ وَ إِنَّ الْقُلُوبَ فِی قَبْضَتِکَ وَ المَشِیَّةَ لَکَ فِی مَلْکَتِکَ وَ قَدْ تَعْلَمُ أَیْ رَبِّ مَا الرَّغْبَةُ إِلَیهِ فِی کَشْفِهِ وَاقِعَةٌ لِأَوْقَاتِهَا بِقُدْرَتِکَ وَاقِفَةٌ بِحَدِّکَ مِنْ إِرادَتِکَ وَ إِنِّی لَأَعْلَمُ أَنَّ لَکَ دَارَ جَزَاءٍ مِنَ الخَیرِ وَ الشَّرّ مَثُوبَةً وَ عُقُوبةً وَ أَنَّ لَکَ یَوْمَاً تَأَخُذُ فِیهِ بِالحقِّ وَ أَنَّ أَنَاتَکَ أَشْبَهُ الْأَشْیَاءِ بِکَرَمِکَ وَ ألْیَقُهَا بِمَا وَصَفْتَ بِهِ نَفْسَکَ فِی عَطْفِکَ وَ تَرَؤُّفِکَ وَ أَنْتَ بِالْمِرْصادِ لِکُلِّ ظَالِمٍ فِی وَخِیمِ عُقْباهُ وَ سُوءِ مَثْوَاهُ اللَّهُمَّ وَ إنَّکَ قَدْ أوْ سَعْتَ خَلْقَکَ رَحْمَةً وَ حِلْماً وَ قَدْ بُدِّلَتْ اَحْکامُکَ وَ غُیِّرَتْ سُنَنُ نَبِیِّکَ وَ تَمَرَّدَ الظَالِمُونَ عَلَی خُلَصَاءِکَ وَ اسْتَبَاحُوا حَرِیمَکَ وَ رَکِبُوا مَرَاکِبَ الْإسْتِمْرَارِ عَلَی الْجُرْأَةِ عَلَیْکَ اللَّهُمَّ فَبَادِرْهُمْ بِقَواصِفِ سَخَطِکَ وَ عَوَاصِفِ تَنْکِیلاتِکَ وَ اجْتِثاثِ غَضَبِکَ وَ طَهِّرِ الْبِلَادَ مِنْهُمْ وَ اعْفُ عَنْها آثارَهُمْ وَ احْطُطْ مِنْ قَاعَاتِهَا وَ مَظَانِّهَا مَنَارَهُمْ وَ اصْطَلِمْهُمْ بِبَوَارِکَ حَتّی لآتُبْقِ مِنْهُمْ دِعَامَةً لِناجِمٍ وَ لَا عَلَماً لِآمٍّ وَ لَا مَنَاصاً لِقَاصِدٍ وَ لَا رَائِداً لِمُرْتادٍ اللَّهُمَّ امْحُ آثارَهُمْ وَ اطْمِسْ عَلَی أَمْوَالِهِمْ وَ دِیَارِهِمْ وَ امْحَقْ أَعْقَابَهُمْ وَ افْکُکْ أصْلَابَهُمْ وَ عَجِّلْ إلی عَذَابِکَ السَّرمَدِ انْقِلَابَهُمْ وَ أَقِمْ لِلْحَقِّ مَنَاصِبَهُ وَ اقْدَحْ لِلرَّشَادِ زِنَادَهُ وَ أَثرِ لِلثَّارِ مُثیرَهُ وَ أَیِّدْ بِالْعَوْنِ مُرْتادَهُ وَ وَفِّرْ مِنَ النَّصْرِ زَادَهُ حَتّی یَعُودَ اَلحقُّ بِجِدَّتِهِ وَ یُنیرَ مَعَالِمَ مَقاصِدِهِ وَ یَسْلُکَهُ أَهْلُهُ بِالْأَمَنَةِ حَقَّ سُلُوکِهِ إِنَّکَ عَلَی کُلِّ شَی‌ءٍ قَدِیرٌ؛
پروردگارا به راستی که أصل خلقت بشری و طبیعت انسانی ، و آنچه ترکیباتِ نفسانی بر آن نهاده شده و بنده‌های آفرینش به آن بسته است ، از تحمل آنچه از قضاها فرا می‌رسد عاجزند مگر آنچه برگزیدگانت را بدان موفق فرموده و نخبگانت را بر پذیرش آن یاری داده‌ای . پروردگارا همانا دلها در قبضه قدرت تو است ، مشیّت و خواست در اختیار تو ، و ای پروردگار تو می‌دانی که توجّه ما به درگاهت از برای برطرف کردنش ( = قضا ) در جای خودش از قدرت تو واقع نیست ، و در محدوده اراده و خواست تو نیفتاده است ، [شرایط و زمینه‌های لازم برای برطرف کردنش فراهم نمی‌باشد] ، و من می‌دانم که تو را سرای جزا دادن هر خیر و شرّی هست ، پاداش و کیفر ، و تو را روزی است که در آن به خاطر حق مؤاخذه خواهی فرمود ، و همانا بردباری تو شبیه‌ترین چیزها به کرمت و سزاوارترین شی‌ء به آنچه خودت را در عطف و رأفت وصف کرده‌ای می‌باشد ، و تو در کمین هر ستمگری هستی که عاقبت کارش وخیم و منزلگاهش سخت خواهد بود . پروردگارا و به راستی که تو رحمت و بردباریت را بر تمامی خلقت فراگیر ساخته‌ای ، در حالی که أحکام و دستوراتت عوض شد ، و سنتهای فرستاده‌ات صلی الله علیه وآله وسلم تغییر کرد ، و ستمگران بر خالصانت سرکشی کردند ، و هتک حریمت را مباح شمردند ، و پیوسته با تجرّی بر ساحت کبریایی تو تاختند . پروردگارا پس با خشم شکننده‌ات و طوفانهای عقوبتت و غضب ریشه کن کننده‌ات آنها را برگیر ، و جهان را از لوث وجودشان پاک گردان ، و آثارشان را از آن محو کن ، و از صحنه‌ها و مخفیگاههای زمین نشانه‌های آنان را برافکن ، و با هلاک خویش آنها را از بیخ برکَن ، تا برای آنها هیچ زمینه‌ای برای روییدن باقی نگذاری و نشانی برای روهروی به سوی آنان نگه نداری و راه خلاصی برایش ننهی و جایی برای جوینده‌ای ترک نگویی ، پروردگارا آثارشان را محو فرمای و ثروتها و دیارشان را نابود ساز ، و جانشینانشان را هلاک گردان ، و اصلابشان را از هم جدا کن ، و به عذاب جاودانیت افتادنشان را زودتر برسان و مناصب حق را برپای دار ، و آتش راهنمایی را فروزان دار ، و برای خونخواهی تهییج کننده آن را برانگیز ، و خواسته آن را با کمک خویش تأیید کن ، و نصرتش را افزون فرمای تا حق با همان تازگیش بازگردد ، و نشانه‌های پیمودنش روشن شود ، و أهل حق با ایمنی راه آن را بپیمایند ، و حقّ پیمودنش را أدا نمایند ، به راستی که تو بر هر چیزی توانایی ( 29 ) .می‌گویم
بر پژوهنده روشن‌بین مأنوس با کلمات أئمه اطهار علیهم السلام پوشیده نیست که این دعا برای ظهور مولای غایب از نظرمان حضرت مهدی - رواحنا فداه - می‌باشد ، و درخواست فَرَج آن بزرگوار از درگاه پروردگار است ، قرائن متعددی نیز در آن هست که أهل إعتبار آنها را می‌شناسند . اگر بگویید : شاید منظور از عبارت : « و برای خونخواهی تهییج کننده آن را برانگیز » مختار باشد . می‌گویم : بی‌تردید مراد از آن حضرت صاحب الزمان است ، دعاها و أخبار چندی نیز بر آن دلالت می‌کند که در قنوت روایت شده از آن بزرگوار - که خداوند فَرَجش را نزدیک فرماید - خواهد آمد .

دو

قنوتی که در حدیث مزبور از مولایمان ابوجعفر باقر علیه السلام روایت شده : « یَا مَنْ یَعْلَمُ هَوَاجِسَ السَّرَائِرِ وَ مَکَامِنَ الضَّمَائِرِ وَ حَقَائِقَ الْخَوَاطِرِ یَا مَنْ هُوَ لِکُلِّ غَیْبٍ حَاضِرٌ وَ لِکُلِّ مَنْسِیٍّ ذَاکِرٌ وَ عَلی کُلِّ شَیْ‌ءٍ قَادرٌ وَ إلیَ الْکُلِّ ناظِرٌ بَعُدَ المَهَلُ وَ قَرُبَ الْأَجَلُ وَ ضَعُفَ الْعَمَلُ وَ أَرَابَ الْأَمَلُ وَ آنَ المُنْتَقَلُ وَ أَنْتَ یَا اَللَّهُ الْآخِرُ کَمَا أَنْتَ الأوَّلُ مُبِیدُ مَا أَنْشَأْتَ وَ مُصَیِّرُهُمْ إِلیَ الْبِلَی وَ مُقَلِّدُهُمْ أَعْمَالَهُمْ وَ مُحَمِّلُهَا ظُهُورَهُمْ إلی وَقْتِ نُشُورِهِمْ مِنْ بَعْثَةِ قُبورِهِمْ عِنْدَ نَفْخَةِ الصُّورِ وَ انْشِقَاقِ السَّمَاءِ بِالنُّورِ وَ الخُرُوجُ بالمَنْشَرِ إلی سَاحَةِ المَحْشَرِ لَا تَرْتَدُّ إلَیْهِمْ أَبْصَارُهُمْ وَ أفْئِدَتُهُمْ هَوَاءٌ مُتَراطِمِینَ فی غُمَّةٍ مِمَّا اَسْلَفُوا وَ مُطَالَبِینَ بِمَا احْتَقَبُوا وَ مُحَاسَبِینَ هُنَاکَ عَلی مَا ارْتَکَبُوا ، الصَّحَائِفُ فِی الْأَعْنَاقِ مَنْشُورَةٌ وَ الأَوْزَارُ عَلَی الظُهُورِ مَأْزُورَةٌ لَا انْفِکَاکَ وَ لَا مَنَاصَ وَ لَا مَحِیصَ عَنِ الْقِصَاصِ ، قَدْ أَفْحَمَتْهُمُ الْحُجَّةُ وَ حَلُّوا فِی حَیْرَةِ المَحَجَّةِ وَ هَمْسِ الضَّجَّةِ مَعْدُولٌ بِهِمْ عَنْ الْمَحَجَّةِ إِلّا مَنْ سَبَقَتْ لَهُ مِنَ اللَّهِ الحُسْنَی فَنَجَا مِنْ هَوْلِ الْمَشْهَدِ وَ عَظِیمِ المَوْرِدِ وَ لَمْ یَکُنْ مِمَّنْ فِی الدُّنْیَا تَمَرَّدَ وَ لَا عَلی أَوْلِیَاءِ اللَّهِ تَعَنَّدَ وَ لَهُمُ إسْتَعْبَدَ وَ عَنْهُمْ بِحُقُوقِهِمْ تَفَرَّدَ اللَّهُمَّ فَإنَّ الْقُلُوبَ قَدْ بَلَغَتِ الحَنَاجِرَ وَ النُّفُوسَ قَدْ عَلَتِ التَّراقِیَ وَ الْأَعْمَارَ قَدْ نَفِدَتْ بِالإنْتِظارِ لَا عَنْ نَقْصِ اسْتِبْصَارٍ وَ لَا عَنْ اتِّهَامِ مِقْدَارٍ وَ لکِنْ لِمَا تُعَانِی مِنْ رُکُوبِ مَعَاصِیکَ وَ الخِلافِ عَلَیْکَ فِی أَوَامِرِکَ وَ نَوَاهِیکَ وَ التَّلَعُّبِ بِأَوْلیائِکَ وَ مُظَاهَرَةِ أعْدَآءِکَ اللَّهُمَّ فَقَرِّبْ مَا قَدْ قَرُبَ وَ أَوْرِدْ مَا قَدْ دَنَی وَ حَقِّقْ ظُنُونَ الْمُوقِنینَ وَ بَلِّغِ الْمُؤْمِنینَ تَأمِیلَهُمْ مِنْ إقامَةِ حَقِّکَ وَ نَصْر دِینِکَ وَ إِظهَار حُجَّتِکَ وَ الْانْتِقَامِ مِنْ أَعْداءِکَ » ؛ ای کسی که می‌داند چه در دل همی گذرد ، و چه در باطنها همی پنهان گردد ، و در خاطره‌ها چه نهفته است ، ای آنکه هر پنهانی را شاهد و ناظر ، و هر فراموش شده‌ای را ذکر ، و بر هر کاری قادر ، و به همه چیز ناظر هستی ، مدارا به طول انجامید و أجَل نزدیک گردید ، و عَمَل به سستی گرایید ، و امید به نهایت رسید ، و هنگام منتقل شدن فرا رسید ، و تو ای پروردگار ، آخِری چنانکه أوّل هستی ، آنچه ایجاد فرموده‌ای فنا دهنده‌ای ، و خلایق را به فرسودگی می‌رسانی ، و کارهایشان را به عهده‌شان وامی‌گذاری ، و مسئولیتشان را بر پشتشان قرار می‌دهی ، تا وقت پراکنده شدنشان در برانگیخته شدن از قبرهایشان هنگام دمیدن در صور ، و شکفته شدن آسمان به نور ، و بیرون گشتن با پراکندگی به صحنه محشر ، در حالی که چشمهایشان خیره مانده و دلهایشان در إضطراب افتاده باشد ، از کارهای گذشته خود در غم فرومانده ، و از گناهانی که بر دوش دارند بازخواست شوند ، و آنجا است که از آنچه مرتکب گردیده‌اند پای حساب روند ، پرونده‌ها در گردن آویخته ، و سنگینی معاصی بر پشتها فرو ریخته ، نه از او جدا گردد و نه راه خلاصی هست و نه گریزی از قصاص ، به راستی که دلایل ، لبهایشان را بسته باشد ، و در سرگردانی بین راه ، و پنهانیِ ناله ، وامانده؛ و از راه میانه دور افتاده‌اند ، مگر آنکه پیشتر نیکی به او رسیده باشد . که از هول آن صحنه و بزرگی حادثه ورود به آن نجات خواهد یافت ، [و نیز باید که] در دنیا سرکشی نکرده و با اولیای خدا لجاجت نورزیده و از آنها دوری ننموده و حقوقشان را از آنِ خود نشمرده باشد ، بار إلها راستی که دلها به گلوها رسید ، و جانها بر لب آمد ، و عمرها در انتظار پایان یافت ، و این نه از کمی بینش و نه از جهت متهم ساختن تقدیر است ، بلکه به خاطر آنچه از گناهانی که واقع می‌شود و با تو در اوامر و نواهیت مخالفت می‌گردد ، و به بازی گرفتن دوستانت و چیرگی دشمنانت می‌باشد؛ پروردگارا پس آنچه نزدیک شده نزدیکتر گردان ، و آنچه نزدیک رسیده برسان ، و آرزوهای باورداران را تحقُّق بخش ، و أُمید مؤمنین را از برپایی حقّت و یاری دینت ، و آشکار نمودن حُجَّتت ، و انتقام گرفتن از دشمنانت ، به ثمر برسان ( 30 ) .

سه

قنوت حضرت ابوجعفر محمد بن علی جواد - که درود خداوند بر او و پدران و فرزندان گرامیش باد - در حدیث یاد شده آمده است : « مَنَائِحُکَ مُتَتَابِعَةٌ وَ أَیَادِیکَ مُتَوَالِیَةٌ وَ نِعَمُکَ سَابِغَةٌ وَ شُکْرُنَا قَصِیرٌ وَ حَمْدُنَا یَسیرٌ وَ أَنْتَ بالتَّعَطُّفِ عَلی مَنِ اعْتَرَفَ جَدِیرٌ اللَّهُمَّ وَ قَدْ غُصَّ أَهْلُ الْحَقِّ بِالرِّیقِ وَ ارْتَبَکَ أَهْلُ الصِّدْقِ فِی الْمَضِیقِ وَ أَنْتَ اللَّهُمَّ بِعْبادِکَ وَ ذَوی الرَّغْبَةِ إِلَیکَ شَفِیقٌ وَ بِإجَابَةِ دُعَائِهِمْ وَ تَعْجِیلِ الفَرَجِ عَنْهُمْ حَقِیقٌ اللَّهُمَّ فَصَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ بَادِرْنا مِنْکَ بِالْعَوْنِ الَّذِی لَا خِذلَانَ بَعْدَهُ وَ الْنَّصْرِ الَّذِی لَا بَاطِلَ یَتَکَأدَهُ وَ أَتِحْ لَنَا مِنْ لَدُنْکَ مَتَاحاً فَیَّاحاً یَأْمَنُ فِیهِ وَلِیُّکَ وَ یُخَیَّبُ فِیهِ عَدُوُّکَ وَ تُقَامُ فِیهِ مَعَالِمُکَ وَ تظْهَرُ فِیهِ أَوَامِرُکَ وَ تَنْکَفُّ فِیهِ عَوادِی عِداتِکَ اللَّهُمَّ بادِرْنا مِنْکَ بدَارَ الرَّحْمَةِ وَ بَادِرْ أَعْدَائَکَ مِنْ بَأسِکَ بِدَارَ النَّقِمَةِ اللَّهُمَّ أعِنَّا وَ أَغِثْنَا وَ ارْفَعْ نِقمَتکَ عَنَّا وَ أَحِلَّها بِالْقَوْمِ الظَّالِمِینَ » ؛
موهبتهایت پی در پی و عنایتهایت پیوسته و نعمتهایت تمام و شکر ما کوتاه و حمد ما اندک و تو بر بذل عطوفت بر کسی که اقرار کند شایسته‌ای ، پروردگارا و البتّه أهل حق را گلوها بسته شد و أهل صدق در تنگنا پریشان گردیدند ، و تو ای پروردگار به بندگان و رغبت کنندگان به سویت مهربان هستی ، و به إجابت دعای آنها و زود رسانیدن گشایش بر آنها شایسته‌ای ، پروردگارا پس بر محمد و آل محمد درود فرست و به زودی از جانب خود کمکی به ما رسان که پس از آن خواری نباشد ، و نصرتی عطا کن که هیچ باطلی آن را دشوار نسازد ، و از سوی خود برای ما زمینه فراخی فراهم فرمای تا در آن ولیِّ تو در أمان و دشمنت ناأُمید شود ، و در آن فراخنای نشانه‌هایت برپای گشته ، و أوامرت آشکار شده ، و دشمنیهای دشمنانت ترک گردد ، پروردگارا از جانب خود به رحمت پیشی گیر ، و با نقمت خویش از عذابت بر دشمنانت مبادرت ورز ، پروردگارا ما را یاری فرمای و به فریادمان برس و عقوبت خویش را از ما بردار و بر قوم ستمگران فرود آور ( 31 ) .
می‌گویم : شاهد بر اینکه دعای فوق از برای تعجیل فَرَج مولایمان صاحب الزمان - که درود خدا بر او و خاندانش باد - می‌باشد؛ این است که امور یاد شده در آن جز با ظهور آن جناب و آشکار شدن آن آفتاب تحقُّق نخواهد یافت ، چنانکه در أخبار و أحادیث این معنی بیان شده است ، آری در زمان حکومت آن حضرت تقیّه برداشته می‌شود ، و اولیای خداوند أمنیت یابند ، و دشمنان ناأمید گردند ، و معالم دین خدا برقرار و أوامرش آشکار می‌شود .

چهار

قنوت دیگری از همان حضرت علیه السلام در حدیث مشارالیه آمده ، و آن مشتمل است بر دعا برای منتظرین ظهور صاحب الأمر عجل اللَّه تعالی فرجه ، و دوستان و دعا کنندگان در حق آن حضرت ، قنوت چنین است : « اللَّهُمَّ أَنْتَ الْأَوَّلُ بِلَا أَوَّلِیَّةٍ مَعْدُودَةٍ وَ الْآخِرُ بِلَا آخِرِیَّةٍ مَحْدُودَةٍ أَنْشَأتَنَا لَا لِعِلَّةٍ إِقْتِسَاراً وَ اخْتَرَعْتَنَا لَا لِحَاجَةٍ إِقْتِدَاراً وَ ابْتَدَ عْتَنَا بِحِکْمَتِکَ اخْتِیَاراً وَ بَلَوْتَنَا بِأَمْرِکَ وَ نَهْیِکَ اخْتِبَاراً وَ أَیَّدْتَنا بِالْآلَاتِ وَ مَنَحْتَنَا بِالْأَدَوَاتِ وَ کَلَّفْتَنَا الطَّاقَةَ وَ جَشَّمْتَنَا الطَّاعَةَ فَأَمَرْتَ تَخْیِیراً وَ نَهَیْتَ تَحْذِیراً وَ خَوَّلْتَ کَثِیراً وَ سَأَلْتَ یَسِیراً فَعُصِیَ أَمْرُکَ فَحَلُمْتَ وَ جُهِلَ قَدْرُکَ فَتَکَرَّمْتَ فَأَنْتَ رَبُّ العِزَّةِ وَ الْبَهَاءِ وَ الْعَظَمَةِ وَ الْکِبْرِیَاءِ وَ الإحْسَانِ وَ النَّعْمَاءِ وَ المَنِّ وَ الْآلَاءِ وَ المِنَحِ وَ الْعَطآءِ وَ الانْجَازِ وَ الوَفآءِ لَا تُحِیطُ القُلُوبُ لَکَ بِکُنْهٍ وَ لَا تُدْرِکُ الْأَوْهَامُ لَکَ صِفَةً وَ لَا یُشْبِهُکَ شَی‌ءٌ مِنْ خَلْقِکَ وَ لَا یُمَثَّلُ بِکَ شَی‌ءٌ مِنْ صَنیعتکَ تَبَارَکْتَ أَنْ تُحَسَّ أَوْ تُمَسَّ أَوْ تُدْرِکَکَ الْحَوَاسُّ الخَمْسُ وَ أَنَّی یُدْرِکُ مَخْلُوقٌ خَالِقَهُ وَ تَعَالَیْتَ یا إلهی عَمَّا یَقُولُ الظَّالِمُونَ عُلُوّاً کَبِیراً اللَّهُمَّ أَدِلْ لِأَوْلِیَائِکَ مِنْ أعْدَائِکَ الظَّالِمِینَ الْبَاغِینَ النَّاکِثینَ الْقَاسِطِینَ الْمَارقینَ الَّذینَ أَضَلُّوا عِبَادَکَ وَ حَرَّفُوا کِتَابَکَ وَ بَدَّلُوا أَحْکَامَکَ وَ جَحَدُوا حَقَّکَ وَ جَلَسُوا مَجَالِسَ أوْلِیَائِکَ جُرْأَةً عَلَیکَ وَ ظُلْماً مِنْهُمْ لِأَهْلِ بَیْتِ نَبِیِّکَ عَلَیْهِمْ سَلَامُکَ وَ صَلَواتُکَ وَ رَحْمَتُکَ وَ بَرَکاتُکَ فَضَلُّوا وَ أَضَلُّوا خَلْقَکَ وَ هَتَکُوا حِجَابَ سِتْرِکَ عَنْ عِبَادِکَ وَ اتَّخَذُوا اللَّهُمَّ مَالَکَ دُوَلاً وَ عِبَادَکَ خَوَلاً وَ تَرَکُوا اللَّهُمَّ عالَمَ أرْضِکَ فِی بَکْمَاءَ عَمْیَاءَ ظَلْمآءَ مُدْلَهِمَّةٍ فَأَعْیُنُهُمْ مَفْتُوحَةٌ وَ قُلُوبُهُمْ مَعْمِیَّةٌ وَ لَمْ تُبْقِ لَهُمُ اللَّهُمَّ عَلَیْکَ مِنْ حُجَّةٍ لَقَدْ حَذَّرْتَ اللَّهُمَّ عَذَابَکَ وَ بَیَّنْتَ نَکَالَکَ وَ وَعَدْتَ المُطِیعِینَ إِحْسَانَکَ وَ قَدَّمْتَ إِلَیْهِمْ بِالنُّذُرِ فَامَنَتْ طَائِفَةٌ فَأیِّدِ اللَّهُمَّ الَّذِینَ آمَنُوا عَلی عَدُوِّکَ وَ عَدُوِّ أَوْلِیَائِکَ فَأَصْبَحُوا ظَاهِرِینَ وَ إِلیَ الْحَقِّ دَاعِینَ وَ لِلإمَامِ الْمُنْتَظَرِ القَائِمِ بِالقِسْطِ تَابِعینَ وَ جَدِّدِ اللَّهُمَّ عَلَی اَعْدَائِکَ وَ أَعْدَائِهِمْ نَارَکَ وَ عَذَابَکَ الَّذِی لَا تَدْفَعُهُ عَنِ القَوْمِ الظَّالِمینَ اللَّهُمَّ صَلِّ عِلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ قَوِّ ضَعْفَ المُخْلِصِینَ لَکَ بِالمَحَبَّةِ الْمُشَایِعِینَ لَنَا بِالمُوالاةِ المتِّبِعینَ لَنَا بِالتَّصْدِیقِ وَ العَمَل ، المَوازرینَ لَنَا بِالْمُوَاسَاةِ فِینَا المُحِبّینَ ذِکْرَنَا عِنْدَ اجْتِمَاعِهِمْ وَ شُدَّ اللَّهُمَّ رُکْنَهُمْ وَ سَدِّدْ لَهُمُ اللَّهُمَّ دِینَهُمُ الَّذِی ارْتَضَیْتَهُ لَهُمْ وَ أَتْمِمْ عَلَیْهِمْ نِعْمَتَکَ وَ خَلِّصْهُمْ وَ اسْتَخْلِصْهُمْ وَ سُدَّ اللَّهُمَّ فَقْرَهُمْ وَ الْمُمِ اللَّهُمَّ شَعْثَ فَاقَتِهِمْ وَ اغْفِرِ اللَّهُمَّ ذُنُوبَهُمْ وَ خَطَایَاهُمْ وَ لَا تُزِغْ قُلُوبَهُمْ بَعْدَ إذْ هَدَیْتَهُمْ وَ لَا تُخَلِّهِمْ یَا رَبِّ بِمَعْصِیَتِهِم وَ احْفَظْ لَهُمْ مَا مَنَحْتَهُمْ مِنَ الطَّهَارَةِ بِوِلَایَةِ اَوْلِیائکَ وَ الْبَرائَةِ مِنْ أَعْدَائکَ إِنَّکَ سَمِیعٌ مُجیبٌ وَ صَلَّی اللَّهُ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطَّیِّبینَ الطَّاهِرِینَ » ؛ پروردگارا تو أوّل هستی بی‌آنکه أوَّلیّت از جهت عدد باشد ، و آخر هستی ( بازگشت همه چیز به تو است ) بی‌آنکه آخریّتت را حدّ و مرزی باشد ، ما را ایجاد فرمودی نه به خاطر علّتی بدون اینکه اختیاری در آن داشته باشیم ، و ما را آفریدی نه از روز نیاز [به ما و با آن] قدرت‌نمایی کردی ، و با حکمت خویش ما را از روی اختیار پدید آوردی ، و به جهت آزمایشِ ما به أوامر و نواهیت دچارمان ساختی ، و با أبزارها تأییدمان کردی ، و وسایل به ما عنایت نمودی ، و به مقدار توانمان تکلیف دادی ، و فرمانبرداری از دستوراتت را بر عهده‌مان نهادی ، پس با اختیار دادن [نه به إجبار] أمر فرمودی ، و به جهت هشدار دادن نهی کردی ، و بسیار نعمت بخشیدی ، و [عبادت] أندکی خواستی ، آنگاه دستورت سرپیچی شد پس بردباری کردی ، و قَدر تو ناشناخته ماند و بزرگواری نمودی ، پس تو پروردگار عزت و تابش و عظمت و کبریا و إحسان و نعمت و نیکی و مواهب معنوی و بخششها و عطاها ، و برآوردن و وفا کردن هستی ، دلها هیچ نهایتی از تو را نیابند ، و اوهام صفتی از تو را درک ننمایند ، و هیچ چیز از آفریدگانت به تو شباهت ندارد ، و هیچ چیزی از ساخته‌هایت به تو مانند نگردد ، برتر از آنی که احساس یا لمس شوی یا حوّاس پنجگانه تو را درک نماید ، و کی می‌شود مخلوقی آفریننده‌اش را درک کند ، و خدایا تو بسیار منزَّتر و برتر از آنی که ستمگران می‌گویند ، بار إلها دوستانت را بر دشمنان ستمگر تبهکار پیمان شکن بیداد گرت یاری کن؛ بر آنهایی که بندگانت را گمراه و کتابت را تحریف [و معنی آن را بر خلاف واقع توجیه] و أحکامت را تغییر دادند [و برخلاف آن عمل کردند] و حقَّت را انکار نمودند و با تجرّی نسبت توبه به جای أولیای تو نشستند ، و به خاندان پیامبرت - که سلام و درود و رحمت و برکاتت بر آنها باد - ظلم کردند ، پس گمراه شده و خلق تو را به گمراهی کشاندند ، و پرده پوششت را از بندگانت برگرفتند ، و ای پروردگار مال تو را در میان خود گردانیدند و بندگانت را به بردگی کشانیدند ، و ای پروردگار جهانِ زمینت را در گنگی و کوری و تاریکی سخت رها نمودند ، چشمهایشان باز و دلهایشان نابینا است ، و ای پروردگار برای آنها دلیلی علیه خودت باقی نگذاشتی ، پروردگارا عذابت را هشدار دادی و عقابت را بیان فرمودی و به فرمانبرداران احسانت را وعده کردی ، و بیم دهندگان را به سوی آنان فرستادی پس عده‌ای ایمان آوردند ، پس ای پروردگار ایمان آورندگان را بر دشمنت و دشمن اولیائَت تأیید فرمای تا آشکار گردند و به حق دعوت کنند ، و از امام مُنْتَظَرِ برپا کننده عدل و داد پیروی نمایند ، و ای پروردگار آتشت را و عذابت را که از گروه ستمگران دور نمی‌داری بر دشمنانت و دشمنان آنها تجدید کن ، پروردگارا بر محمد و آل محمد درود فرست و ناتوانی اخلاص‌داران در محبت تو که با همدردی با ما از ما پیروی کنند که هنگام گردهم‌آیی‌شان یاد ما را دوست می‌دارند ، ناتوانی اینان را نیرو بخش ، خدایا ارکانشان را محکم گردان ، خدایا دینی که برای آنان پسندیده‌ای بر ایشان استوار ساز ، و نعمتت را بر آنان تمام فرمای ، و آنان را [از دست ستمگران ]خلاص کن و [برای خویش] برگزین ، خدایا فقر آنها را بربند ، خدایا پریشان حالی نیازمندیشان را به سامان رسان ، خدایا گناهانشان را بیامرز و خطاهایشان ببخشای ، و پس از آنکه هدایتشان کرده‌ای دلهایشان را از حق برمتابان ، و ای پروردگار آنها را در [منجلاب] معصیتت رها مگردان ، و آنچه به آنها عنایت فرموده‌ای از پاکیزگی به سبب ولایت اولیائت و بیزاری از دشمنانت برای آنان نگهدار ، تو شنوای اجابت کننده هستی ، درود خداوند بر محمد و آل پاکیزه و بی‌آلایشش باد ( 32 ) .

پنج

قنوت مولایمان ابوالحسن علی بن محمد امام هادی علیه السلام که در همان حدیث روایت شده ، و آن چنین است : « یَا مَنْ تَفَرَّدَ بِالرُّبُوبیَّةِ وَ تَوَحَّدَ بِالْوَحْدانیَّةِ یَا مَنْ أضَاءَ بِاسْمِهِ النَّهَارُ وَ أَشْرَقَتْ بِهِ الأَنْوَارُ وَ أظْلَمَ بِأمْرِهِ حِنْدِسُ اللَّیْلِ وَ هَطَلَ بِغَیْثِهِ وَابلُ السَّیْلِ یَا مَنْ دَعَاهُ المُضْطَرُّونَ فَأجَابَهُمْ وَ لَجَأ إلَیهِ الخَائِفُونَ فَآمَنَهُمْ وَ عَبَدَهُ الطَّائِعُونَ فَشَکَرَهُمْ وَ حَمِدَهُ الشَّاکِرُونَ فَأثَابَهُمْ مَا أجَلَّ شَأنَکَ وَ أعْلَا سُلْطَانَکَ وَ أنْفَذَ أحْکَامَکَ أنْتَ الخَالِقُ بِغَیْرِ تَکَلُّفٍ وَ القَاضِی بِغَیْرِ تَحَیُّفٍ حُجَّتُکَ البَالِغَةُ وَ کَلَمِتُکَ الدَّامِغَةُ بِکَ اعْتَصَمْتُ وَ تَعَوَّذْتُ مِنْ نَفَثَاتِ العَنَدَةِ وَ رَصَدَاتِ المُلْحِدَةِ الَّذِینَ أَلْحَدُوا فِی أسْمَائِکَ وَ رَصَدُوا بِالمکارِهِ لِأوْلِیَائِکَ وَ أعَانُوا عَلَی قَتْل أنْبِیَائِکَ وَ أصْفِیَائِکَ وَ قَصَدُوا لِإطْفَاءِ نُورِکَ بِإذَاعَةِ سِرِّکَ وَ کَذَّبُوا رُسُلَکَ وَ صَدُّوا عَن آیاتِکَ وَ اتَّخَذُوا مِنْ دُونِکَ وَ دُونَ رَسُولِکَ وَ دُونَ المُؤْمِنینَ وَ لیجَةً رَغْبَةً عَنْکَ وَ عَبَدُوا طَوَاغیتَهُمْ وَ جَوَابِیتَهُمْ بَدَلاً مِنْکَ فَمَنَنْتَ عَلی أوْلِیَائِکَ بَعَظِیمِ نَعْمَائِکَ وَ جُدْتَ عَلَیْهِمْ بِکَرِیمِ آلَائِکَ وَ أتْمَمْتَ لَهُمْ مَا أوْلَیْتَهُمْ بِحُسْنِ جَزَائِکَ حِفْظاً لَهُمْ مِنْ مُعَانَدَةِ الرُّسُلِ وَ ضَلَالِ السُّبُلِ وَ صَدَقَتْ لَهُمْ بِالعُهُودِ ألْسِنَةُ الإجَابَةِ وَ خَشَعَتْ لَکَ بِالعُقُودِ قُلُوبُ الإنَابَةِ أسْألُکَ اللَّهُمَّ باسْمِکَ الَّذِی خَشَعَتْ لَهُ السَّمَوَاتُ وَ الأرْضُ وَ أحْیَیْتَ بِهِ مَوَاتَ الأَشیاءِ وَ أمَتَّ بِهِ جَمیعَ الأَحْیَاءِ وَ جَمَعْتَ بِهِ کُلَّ مُتَفَرِّقٍ وَ فَرَّقْتَ بِهِ کُلَّ مُجْتَمِعٍ وَ أتْمَمْتَ بِهِ الکَلِمَاتِ وَ أَرَیْتَ بِهِ کُبْرَی الآیاتِ وَ تُبْتَ بِهِ عَلی التَّوَّابِینَ وَ أخْسَرْتَ بِهِ عَمَلَ المُفْسِدِینَ فَجَعَلْتَ عَمَلَهُمْ هَبَاءً مَنْثُوراً وَ تَبَّرْتَهُمْ تَتْبِیراً أنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آل مُحَمَّدٍ وَ أنْ تَجْعَلَ شِیعَتِی مِنَ الَّذِینَ حُمِّلُوا فَصَدَّقُوا وَ اسْتُنْطِقُوا فَنَطَقُوا آمِنینَ مَأْمُونینَ اللَّهُمَّ إنّیِ أَسْئَلُکَ لَهُمْ تَوْفِیقَ أهْلِ الهُدی وَ أعْمَالَ أهْلِ الیَقِینِ وَ مُنَاصَحَةَ أهْلِ التَّوْبَةِ وَ عَزْمَ أهْلِ الصَّبْرِ وَ تَقِیَّةَ أهْلِ الوَرَعِ وَ کِتْمَانَ الصِّدِّیقِینَ حَتّی یَخَافُوکَ اللَّهُمَّ مَخَافَةً تَحْجُزُهُمْ عَنْ مَعَاصِیکَ وَ حَتّی یَعْمَلُوا بِطَاعَتِکَ لِیَنَالُوا کَرَامَتَکَ وَ حَتَّی یُنَاصِحُوا لَکَ وَ فیکَ خَوفاً مِنْکَ وَ حَتّی یُخْلِصُوا لَکَ النَّصَیحَةَ فِی التّوْبَةِ حُبّاً لَکَ فَتُوجِبَ لَهُمْ مَحَبَّتَکَ الّتِی أوْجَبْتَها لِلتَّوَّابِینَ وَ حَتّی یَتَوَکَّلُوا عَلَیْکَ فِی أُمُورِهِمْ کُلِّهَا حُسْنَ ظَنٍّ بِکَ وَ حَتّی یُفَوِّضُوا إلَیْکَ أُمورَهُمْ ثِقَةً بِکَ اللَّهُمَّ لَا تُنَالُ طَاعَتُکَ إلَّا بِتَوْفِیقِکَ وَ لَا تُنَالُ دَرَجَةٌ مِنْ دَرَجَاتِ الخَیْرِ إلَّا بِکَ اللَّهُمَّ یَا مَالِکَ یَوْمِ الّدینِ العَالِمَ بِخَفَایَا صُدورِ العَالَمینَ طَهِّرِ الأَرْضَ مِنْ نَجَسِ أهْلِ الشِّرْکِ وَ اخرِصِ الخَرَّاصِینَ عَنْ تَقَوُّلِهِمْ عَلَی رَسُولِکَ الإفْکَ اللَّهُمَّ اقْصِمِ الجَبَّارینَ وَ أبِرِ المُفْتَرینَ وَ أبِدِ الأفَّاکِینَ الَّذینَ إذا تُتْلی عَلَیهِمْ آیَاتُ الرَّحْمنِ قَالَوُا أسَاطیرُ الأَوَّلینَ وَ أنْجِزْلِی وَ عْدَکَ إنَّکَ لَاتُخْلِفُ المِیعَادَ وَ عَجِّلْ فَرَجَ کُلِّ طَالِبٍ مُرْتَادٍ إنَّکَ لَبِالمِرْصَادِ لِلعِبَادِ وَ أَعُوذُ بِکَ مِنْ کُلِّ لَبْسٍ مُلْبُوسٍ وَ مِنْ کُلِّ قَلْبٍ عَنْ مَعْرِفَتِکَ مَحْبُوسٍ وَ مِنْ کُلِّ نَفْسٍ تَکْفُرُ إذا أصَابَهَا بُؤْسٌ وَ مِنْ کُلِّ وَاصِفِ عَدْلٍ عَمَلُهُ عَنِ العَدْلِ مَعْکُوسٌ وَ مِنْ طَالِبٍ لِلحَقِّ وَ هُوَ عَنْ صِفَاتِ الحَقِّ مَنْکُوسٌ وَ مِنْ مُکْتَسِبِ إثْمٍ بِإثْمِهِ مَرْکُوسٌ وَ مِنْ وَجْهٍ عِنْدَ تَتَابُعِ النِّعَمِ عَلَیهِ عَبُوسٌ أَعُوذُ بِکَ مِنْ ذَلِکَ کُلِّهِ وَ مِنْ نَظِیرِهِ وَ أشْبَاهِهِ وَ أمْثَالِهِ إنَّکَ عَلِیٌّ عَلِیمٌ حَکِیمٌ » ( 33 ) ؛ ای کسی که در پروردگاری بی‌مانند و در یگانگی یکتا هستی ، ای آنکه به نام او روز روشنی یافت و نورها به او درخشید ، و به فرمان او شب را تاریکی فرا گرفت ، و به باران او سیل شدید جاری شد ، ای آنکه بیچارگان او را خواندند پس آنها را اجابت فرمود ، و ترسناکان به او پناهنده شدند پس آنها را در أمان قرار داد ، و اهل طاعت او را عبادت کردند پس آنها را پاداش عنایت کرد ، و شکرگزاران حمد او را به جای آوردند پس به آنها ثواب داد ، چه شأن بزرگ و قلمرو وسیع ، و دستورات نافذی داری ، تو آفریدگاری بدون رنج ، و قضاوت کننده بدون ستم هستی ، دلیلت رسا و کلمه‌ات هلاک کننده است ، به تو تمسُّک جُستم و پناهنده شدم از دَمْهای اهل عناد و کمینگاههای صاحبان الحاد؛ آنان که در أسماءِ تو ملحد شدند و برای اذیت به اولیائت کمین کردند ، و بر کشتن پیامبران و برگزیدگانت همدیگر را یاری دادند ، و با إفشای سِرّ تو قصد خاموش کردن نورت را نمودند ، و فرستادگانت را تکذیب کردند ، و از آیاتت جلوگیری نمودند ، و غیر تو و فرستاده‌ات و غیر مؤمنین را برای خود برگزیدند به خاطر روی گرداندن از تو و طاغوتهای خود و جِبْتهایشان را به جای تو پرستیدند ، پس تو بر اولیای خویش نعمتهای بزرگ را منّت نهادی و مواهب گرامی خود را بر آنها بخشیدی ، و آنچه به آنها عطا فرموده‌ای با پاداش نیکت تمام کردی ، تا آنها را از مخالفت با فرستادگانت و گم شدن در راهها حفظ نمایی ، و زبان اجابت آنها به راستی پیمانهای تو را پذیرا شده ، و دلهای متوجّه‌شان قرارها را با خشوع برگرفته ، خداوندا تو را می‌خوانم به آن اسمت که آسمانها و زمین برایش خشوع کرده و به آن مرده‌های اشیاء را زنده فرموده‌ای و تمام زندگان را می‌میرانی و هر پراکنده‌ای را جمع ، و هر جمع شده‌ای را پراکنده سازی ، و به آن کلمات را تمام کرده‌ای و آیات بزرگ را نشان داده‌ای و با آن بر توبه کنندگان بازگشته‌ای و عمل مفسدین را تباه ساخته‌ای پس عمل آنها را همچون غبار پراکنده‌ای و آنها را هلاک نموده‌ای ، [تو را به این اسمت می‌خوانم ]که بر محمد و آل محمد درود فرستی و شیعیانم را از کسانی قرار دهی که مسئولیت بر عهده‌شان نهاده شد پس تصدیق کردند و استنطاق گشته آنگاه نطق نمودند ، در امان و مورد اطمینان باشند ، پروردگارا من از تو برای آنها توفیق اهل هدایت و کارهای اهل یقین و اخلاص اهل توبه و قصد اهل صبر و تقیه أهل وَرَع و پرهیزکاری و پنهان‌کاری صِدّیقین را خواهانم تا از تو ای پروردگار چنان بترسند که آنان را از گناهانت بازدارد ، و تا به طاعت تو عمل کنند که به گرامی‌داشتت نایل آیند ، و تا اینکه برای تو و در راه تو از ترس تو اخلاص و خیرخواهی کنند و تا اینکه در توبه نصوح خود به خاطر محبت تو از راه خلوص نیت درآیند ، پس دوستی آنها را [بر خودت] واجب فرمایی آن دوستیت را که برای توبه کنندگان واجب ساخته‌ای ، و تا اینکه از روی حُسنِ ظن به تو در تمامی أُمورشان بر تو تَوَکُّل نمایند ، و از روی اطمینان به تو همه شئون خود را به تو واگذار کنند ، بار إلها طاعت تو جز به توفیقت به دست نیاید ، و هیچ درجه‌ای از درجات خیر جز به عنایت تو تحصیل نگردد ، پروردگارا ای مالِک روز جزا دانای به آنچه در سینه‌های عالمیان نهفته ، زمین را از نجاست اهل شرک پاکسازی کن ، و دروغگویان را از جهت اینکه بر فرستاده‌ات تهمت زنند ، از میان بردار ، بار خدایا ستمگران را در هم بشکن و مفتریان را نابود گردان و تهمت زنندگان را هلاک فرمای ، آنان را که هرگاه آیات خدای رحمان بر ایشان تلاوت شود گویند : داستانهای پیشینیان است ، و وعده‌ام را تحقُّق بخش به درستی که تو وعده را خلاف نمی‌کنی ، و فَرَج و گشایش امر هر خواهنده تلاشگر [که پیوسته مترقب فَرَجش هست ]زودتر برسان که برای بندگانت در کمین هستی ، پناه به تو می‌برم از هر شبهه‌ای که واقع را بپوشاند ، و از هر دلی که از شناخت تو زندان شده باشد ، و از نفسی که چون سختی و رنج ببیند کفر می‌ورزد ، و از هر توصیف کننده عدالتی که عملش برعکس عدالت است ، و از هر طلب کننده حقّی که از صفات حق دور باشد ، و از مرتکب گناهی که در گناهش واژگونه است ، و از چهره‌ای که هنگام تداوم نعمتها بر او عبوس و گرفته است ، به تو پناه می‌برم از همه اینها و از نظیر و اشباه و أمثال این امور ، به راستی که تو والای دانای حکیم هستی .

شش

قنوت مولایمان ابومحمد امام حسن عسکری علیه السلام که در همان حدیث روایت شده ، و شیخ طوسی آن را در مستحبّات قنوت نماز وتر ذکر کرده ، ولی از حدیث مشارالیه معلوم می‌شود و به دست می‌آید که از دعاهای مطلق باشد که به وقت معیّنی اختصاص ندارند ، سیّد ابن طاووس در مهج الدعوات گفته : « و او علیه السلام در قنوت خود چنین دعا نموده و به اهل قم امر فرموده آن را بخوانند هنگامی که از موسی بن بغی شکایت کردند » . این قنوت را ان شاء اللَّه تعالی در بخش آینده کتاب خواهیم آورد .

هفت

قنوت مولای عزیزمان حضرت حجّت عجَّل اللَّه تعالی فرجه که در همان حدیث آمده است : اللَّهُمَّ صَلِّ عَلی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أَکْرِمْ أوْلِیَائَکَ بِانجَازِ وَعْدِکَ وَ بَلِّغْهُمْ دَرْکَ مَا یُأَمِّلُونَهُ مِنْ نَصْرِکَ وَ اکْفُفْ عَنْهُمْ بَأْسَ مَنْ نَصَبَ الخِلَافَ عَلَیْکَ وَ تَمَرَّدَ بِمَنْعِکَ عَلَی رُکُوبِ مُخَالَفَتِکَ وَ اسْتَعَانَ بِرِفْدِکَ عَلَی فَلِّ حَدِّکَ وَ قَصَدَ لِکَیْدِکَ بأَیْدِکَ وَ وَسَعْتَهُ حِلْماً لِتَأخُذَهُ عَلَی جَهْرَةٍ أوْ تَسْتَأصِلَهُ عَلی غَرَّةٍ فَانَّکَ اللَّهُمَّ قُلْتَ وَ قَوْلُکَ الحَقُّ : حَتّی إذَا أخَذَتِ الأرْضِ زُخْرُفَهَا وَ ازَّیَّنَتْ وَ ظَنَّ أهْلُهَا أنَّهُمْ قَادِرُونَ عَلَیْهَا أتها أمْرُنَا لَیْلاً أوْ نَهَاراً فَجَعَلْنَاها حَصِیداً کَأَنْ لَمْ تَغْنَ بِالأَمْسِ کَذَلِکَ نُفَصِّلُ الآیات لِقَوْمٍ یَتَفَکَّرُونَ وَ قُلْتَ : فَلَمَّا آسَفُونَا انْتَقَمْنَا مِنْهُمْ وَ إنَّ الغایَةَ عِنْدَنَا قَدْ تَنَاهَتْ وَ إنّا لِغَضَبِکَ غَاضِبُونَ وَ إنَّا عَلَی نَصْرِ الحَقِّ مُتَغَاضِبُونَ وَ إلی وُرودِ أمْرِکَ مُشْتَاقُونَ وَ لاِنْجَازِ وَعْدِکَ مُرْتَقِبُونَ وَ لِحُلُولِ وَ عِیدِکَ بِأعْدَائِکَ مُتَوَقِّعُونَ اللَّهُمَّ فَأْذَنْ بِذَلِکَ وَ افْتَحْ طُرُقَاتِهِ وَ سَهِّلْ خُرُوجَهُ وَ وَطِّأ مَسَالِکَهُ وَ اشْرَعْ شَرَایعَهُ وَ أیِّدْ جُنُودَهُ وَ أعْوانَهُ وَ بَادِرْ بَأسَکَ القَوْمَ الظَّالِمینَ وَ ابسُط سَیْفَ نَقِمَتِکَ عَلی أعْدَائِکَ المُعَانِدِینَ وَ خُذْ بِالثَّارِ إنَّکَ جَوَادٌ مَکَّار » ( 34 ) ؛ خدایا بر محمد و آل محمد درود فرست و أولیائت را با منجَّز نمودن وعده‌ات گرامی بدار ، و آنها را به آنچه از یاریت أمید دارند برسان ، و زیان کسانی را که بر خلاف تو برخیزند از ایشان دور گردان ، و اذیّت کسی را که بر ممنوعیّت ارتکاب مخالفتت سرکشی نموده ، و با کمک عنایات و نعمتهای تو در صدد از هم گسستن حدّ تو برآمده ، و با همان نعمتهای تو قصد نیرنگ با تو کرده ، از آنها بازدار ، که تو او را با بردباری فراگرفته‌ای تا او را آشکارا برگیری یا در حالی که مغرور شده باشد از ریشه برآوری ، که البتّه ای پروردگار تو فرموده‌ای و فرموده‌ات حقّ است : ( تا اینکه زمین سبزی و زینت به خود گرفت و أهل آن پنداشتند که بر آن توان دارند أمر ما در شب یا روز آن را فرا رسید پس آن را درو کردیم انگار که دیروزش هیچ سبزه‌ای نداشته ، این چنین آیات را برای قومی که اندیشه کنند تفصیل می‌دهیم ) و نیز فرموده‌ای : ( پش چون ما را به خشم آوردند از آنها انتقام گرفتیم ) و به راستی که آخرین فرصت نزد ما به سر آمده و ما برای خشم تو غضبناک هستیم ، و ما بر یاری حق همداستانیم و به آمدن فرمانت مشتاقیم و برای تحقُّق یافتن وعده‌ات در انتظاریم ، و حلول عذابت را بر دشمنانت متوقِّعیم ، بار إلها پس در آن أمر ما را إذن بده و راههایش را بگشای و نحوه بیرون شدنش را آسان کن ، و زمینه‌های پیمودنش را فراهم ساز ، و راههای آیین‌هایش را بگشای و سپاهیان و یاورانش را تأیید فرمای و عذابت را به ستمگران زودتر برسان و شمشیر نقمتت را بر دشمنان معاندت بگستران و خونخواهی کن که تو بخشنده بسیار مکر کننده‌ای .

هشت

قنوت دیگری نیز از همان حضرت در همان حدیث آمده : « اللَّهُمَّ مَالِکَ المُلْکِ تُؤْتِی المُلْکَ مَنْ تَشَآءُ وَ تَنْزِعُ المُلْکَ مِمَّنْ تَشَآءُ وَ تُعِزُّ مَنْ تَشَآءُ وَ تُذِلُّ مَنْ تَشَآءُ بِیَدِکَ الخَیْرُ إنَّکَ عَلَی کُلِّ شَی‌ءٍ قَدِیرٌ یَا مَاجِدُ یَا جَوَادُ یَا ذا الجَلَالِ وَ الإکْرَامِ یَا بَطَّاشُ یَا ذَا البَطْشِ الشَّدِیدِ یَا فَعَّالاً لِمَا یُرِیدُ یَا ذَاالقُوَّةِ المَتینِ یَا رَؤُفُ یَا رَحِیمُ یَا لَطِیفُ یَا حَیُّ حِینَ لَا حَیّ أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ المَخْزُونِ المَکْنُونِ الحَیِّ القَیُّومِ الَّذِی اسْتَأثَرْثَ بِهِ فی عِلْمِ الغَیْبِ عِنْدَکَ لَمْ یَطَّلِعْ عَلَیْهِ أحَدٌ مِنْ خَلْقِکَ وَ أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی تُصَوِّرُ بِهِ خَلْقَکَ فی الأَرْحَامِ کَیْفَ تَشَآءُ وَ بِهِ تَسُوقُ إِلَیْهِمْ أرْزاقَهُمْ فِی أطْبَاقِ الظُّلُمَاتِ مِنْ بَیْنِ العُرُوقِ وَ الْعِظَامِ وَ أَسْئَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی أَلَّفْتَ بِهِ بَیْنَ قُلُوبِ أوْلِیَائِکَ وَ بِهِ أَلَّفْتَ بَیْنَ الثَّلْجِ وَ النَّارِ لَا هذا یُذیبُ هذا وَ لَا هذا یُطْفِئُ هذا وَ أَسْئَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی کَوَّنْتَ بِهِ طَعْمَ المِیَاهِ وَ أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی أَجْرَیْتَ بِهِ المآء فِی عُرُوقِ النَّبَاتِ بَیْنَ أطْبَاقِ الثَّری وَ سُقْتَ المَآءَ إلی عُرُوقِ الأَشْجَارِ بَیْنَ الصَّخْرَةِ الصَّمَّاءِ وَ أَسْئَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی کوّنْتَ بِهِ طَعْمَ الثِّمارِ وَ ألْوانِها وَ أَسْئَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی بِهِ تُبْدِئُ وَ تُعِیدُ وَ أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الفَرْدِ الوَاحِدِ المُتَفَرِّدِ بِالْوَحْدَانِیَّةِ المُتَوَحِّدِ بِالصَّمَدَانِیَّةِ وَ أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی فَجَّرْتَ بِهِ المَآء مِنَ الصَّخْرَةِ الصَّمَّاءِ وَ سُقْتَهُ مِنْ حَیْثُ شِئْتَ وَ أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی خَلَقْتَ بِهِ خَلْقَکَ وَ رَزَقْتَهُمْ کَیْفَ شِئْتَ وَ کَیْفَ شآؤا یَا مَنْ لَا تُغَیِّرُهُ الأیَّامُ وَ اللَّیَالی أدْعُوکَ بِمَا دَعَاکَ بِهِ نوحٌ حینَ نادَاکَ فَأنْجَیْتَهُ وَ مَنْ مَعَهُ وَ أهْلَکْتَ قَوْمَهُ وَ أدْعُوکَ بِمَا دَعَاکَ إبْرَاهِیمُ خَلِیلُکَ حِینَ نَادَاکَ فَأَنْجَیْتَهُ وَ جَعَلْتَ النَّارَ عَلَیْهِ بَرْداً وَ سَلَاماً وَ أدْعُوکَ بِمَا دَعَاکَ بِهِ مُوسی کَلِیمُکَ حِینَ نَادَاکَ فَفَلَقْتَ لَهُ البَحْرَ فَأَنْجَیْتَهُ وَ بِنِی إسْرائیلَ وَ أغْرَقْتَ فِرْعَوْنَ وَ قَوْمَهُ فِی الیَمِّ وَ أدْعُوکَ بِمَا دَعَاکَ بِهِ عِیسی رُوحُکَ حِینَ نَادَاکَ فَنَجَّیْتَهُ مِنْ أعْدَائِهِ وَ إلَیْکَ رَفَعْتَهُ وَ أَدْعُوکَ بِمَا دَعَاکَ بِهِ حَبِیبُکَ وَ صَفِیُّکَ وَ نَبِیُّکَ مُحَمَّدٌ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فَاسْتَجَبْتَ لَهُ وَ مِنَ الأَحْزَاب نَجَّیْتَهُ وَ عَلی أعْدَآئِکَ نَصَرْتَهُ وَ أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ الَّذِی إذا دُعِیتَ بِهِ أجَبْتَ یَا مَنْ لَهُ الخَلْقُ وَ الأَمْرُ یَا مَنْ أحَاطَ بِکُلِّ شَی‌ءٍ عِلْماً وَ أحْصی کُلَّ شَی‌ءٍ عَدَداً یَا مَنْ لَا تُغَیِّرُهُ الأَیَّامُ وَ اللَّیَالِی وَ لَا تَتَشَابَهُ عَلَیْهِ الأَصْوَاتُ وَ لَا تَخْفی عَلَیْهِ اللُّغَاتُ وَ لَا یُبْرِمُهُ إلْحَاحُ المُلِحِّینَ أسْأَلُکَ أنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ خِیَرَتِکَ مِنْ خَلْقِکَ فَصَلِّ عَلَیْهِمْ بِأَفْضَلِ صَلَوَاتِکَ وَ صَلِّ عَلی جَمِیعِ النَّبِیِّینَ وَ المُرْسَلِینَ الَّذِینَ بَلَّغُوا عَنْکَ الهُدی وَ أعْقَدُوا لَکَ المَواثیقَ بِالطَّاعَةِ وَ صَلِّ عَلی عِبَادِکَ الصَّالِحینَ یَا مَنْ لَا یُخْلِفُ المِیعَادَ أَنْجِزْلِی مَا وَعَدْتَنِی وَ اجْمَعْ لِی أَصْحَابِی وَ صَبِّرهُمْ وَ انْصُرْنی عَلَی أعْدَائِکَ وَ أعْدَاءِ رَسُولِکَ وَ لَا تُخَیِّبْ دَعْوَتی فَإنّی عَبْدُکَ ابنُ عَبْدِکَ ابنُ أَمَتِکَ أسِیرٌ بَیْنَ یَدَیْکَ سَیِّدِی أنْتَ الَّذِی مَنَنْتَ عَلَیَّ بِهَذا المَقَامِ وَ تَفَضَّلْتَ بِهِ عَلَیَّ دُوْنَ کَثِیرٍ مِنْ خَلْقِکَ أسْأَلُکَ أنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أنْ تُنجِزَلِی مَا وَعَدْتَنِی إنَّکَ أنْتَ الصَّادِقُ لَا تُخْلِفُ المِیعَادَ وَ أنتَ عَلَی کُلِّ شَی‌ءٍ قَدیرٌ » ( 35 ) ؛ پروردگارا ای صاحب ملک هستی مُلک و سلطان به هر کس بخواهی می‌دهی ، و جامه ملک از هر که خواهی بیرون می‌کنی و هر کس را بخواهی عزیز می‌گردانی و هر آنکه را خواهی ذلیل سازی ، خیر و نیکی در دست تو است ، به راستی که تو بر هر چیزی توانایی ، ای بزرگوار ، ای جواد ، ای صاحب جلال و عظمت و إحسان و کرامت ، ای بسیار سخت گیرنده و صاحب بَطْشِ شدید ای آنکه هر چه ارداه کند انجام دهد ، ای صاحب قدرت و نیروی أبدی ، ای رئوف و ای مهربان ، ای زنده هنگامی که هیچ زنده‌ای نباشد ، از تو می‌خواهم به آن اسم پنهان و مستور زنده پاینده أبَدی که در عالم غیب نزد خودت قرار داده‌ای که هیچ کس از خَلْقَت بر آن اطلاع نیافته ، و از تو می‌خواهم به آن اسم تو که به آن خلایقت را هر طور که خواهی در رحِمها شکل می‌دهی و به آن اسم روزی‌هایشان را در چند طبقه تاریکی از میان رگها و استخوانها می‌فرستی ، و از تو می‌خواهم به آن نامت که با آن میان دلهای دوستانت أُلفت داده‌ای ، و بین یخ و آتش أُلفت داده‌ای که نه این آن را آب می‌کند و نه آن این را خاموش می‌سازد ، و تو را می‌خوانم به آن اسمت که به آن مزه آبها را ایجاد کرده‌ای ، و تو را می‌خوانم به آن نامت که با آن آب را در ریشه‌های گیاهان میان طبقه‌های زمین ( خاک ) جاری ساخته‌ای؛ و آب را به رگ و ریشه درختان در میان سنگ خارا فرستاده‌ای ، و از تو درخواست دارم به حقّ آن نامت که به آن مزه میوه‌ها و رنگ‌های آنها را پرداخته‌ای؛
و از تو می‌خواهم به آن نامی که با آن ایجاد نموده و باز می‌گردانی ، و تو را می‌خوانم به آن اسم یکتای بی‌همتای تو که در وحدانیت یکتا است و در بی‌نیازی بی‌همتا ، و تو را می‌خوانم به آن نامت که با آن آب را از سنگ سخت شکافته و از هر جا خواسته‌ای جاری ساخته‌ای ، و تو را می‌خوانم به آن اسمت که با آن خلقَت را آفریدی و هر گونه که خواسته‌ای و هر طور که خواسته‌اند روزی‌شان داده‌ای ، ای کسی که روزها و شبها او را تغییر ندهند ، تو را می‌خوانم به آنچه نوح تو را به آن خواند هنگامی که ندایت کرد پس او و هر که با او بود نجات دادی ، و قومش را هلاک کردی؛
و دعایت می‌کنم به آنچه ابراهیم خلیلت تو را به آن دعا نمود ، هنگامی که تو را خواند پس او را نجات دادی و آتش را بر وی سرد و سلامت ساختی ، و تو را می‌خوانم به آنچه موسی کلیمت تو را به آن خواند پس دریا ( رود نیل ) را شکافتی آنگاه او و بنی اسرائیل را نجات دادی ، و فرعون و قومش را در دریا غرق ساختی ، و تو را می‌خوانم به آنچه عیسی روح تو به آن تو را خواند آنگاه که به درگاهت ندا کرد پس از دشمنانش نجاتش دادی و به سوی خودت بالایش بردی ، و تو را می‌خوانم به آنچه حبیب تو و برگزیده و پیامبرت محمد صلی الله علیه وآله وسلم تو را به آن خواند پس دعایش را به اجابت رساندی و از حزبها نجاتش دادی و بر دشمنانت یاریش دادی ، و از تو می‌خواهم به آن اسمت که هرگاه به آن خوانده شوی اجابت می‌فرمایی ، ای کسی که خَلْق و أمر از آنِ تو است ، ای آنکه علمش همه چیز را فراگرفته ، ای آنکه شماره همه چیز را می‌داند ، ای آنکه روزها و شبها او را تغییر ندهند و صداها بر او مشتبه نگردد و لغتها بر او پوشیده نماند ، و إصرار إصرار کنندگان او را به ستوه نیاورد؛
از تو درخواست می‌کنم که درود بفرستی بر محمد و آل محمد برگزیدگان از خَلْقَت پس با برترین درودهایت بر آنها درود فرست ، و بر تمام پیغمبران و فرستادگان درود فرست که هدایت را از جانب تو تبلیغ کردند و پیمانهای إطاعتت را محکم بستند ، و بر بندگان صالحت درود فرست ای آنکه وعده خلافی نمی‌کنی وعده‌ای که به من داده‌ای تحقّق بخش و اصحابم را برایم جمع گردان و صبرشان دِه ، و مرا بر دشمنانت و دشمنان فرستاده‌ات یاری بخش ، و دعایم را ناامید مگردان که من بنده تو فرزند بنده‌ات فرزند کنیزت هستم ، أسیر درگاه توام ، ای آقای من تو هستی که این مقام را بر من منّت نهاده‌ای و از میان بسیاری از خلایقت بر من تفضُّل فرموده‌ای ، از تو درخواست دارم که بر محمد و آل محمد درود فرستی و آنچه به من وعده کردی تحقُّق بخشی به درستی که تو راستگوی هستی و خُلْفِ وعده ننمایی و تو بر هر چیزی توانایی 

نُه

مؤلّف کتاب مستدرک به نقل از کتاب الذکری اثر شیخ شهید نقل کرده و گفته است : این ابی‌عقیل برگزیده دعایی را که از امیرالمؤمنین علیه السلام در قنوت روایت شده که آن حضرت چنین دعا می‌کرد : « اللَّهُمَّ إلَیْکَ شُخِصَتِ الأَبْصَارُ وَ نُقِلَتِ الأَقْدَامُ وَ رُفِعَتِ الأیْدِی وَ مُدَّتِ الْأَعنَاقُ وَ أَنْتَ دُعِیتَ بِالألْسُنِ وَ إلَیکَ سِرُّهُمْ وَ نَجْوَیهُمْ فی الأَعْمَالِ رَبَّنَا افْتَحْ بَیْنَنَا وَ بَیْنَ قَوْمِنَا بِالحَقِّ وَ أَنْتَ خَیْرُ الفَاتِحینَ اللَّهُمَّ إنَّا نَشْکُو إلَیْکَ فَقْدَ نَبِیِّنَا وَ غَیْبَةَ إمَامِنَا وَ قِلَّةَ عَدَدِنَا وَ کَثْرَةَ أعْدَائِنَا وَ تَظَاهُرَ الأَعداءِ عَلَیْنَا وَ وُقُوعَ الفِتَنِ بِنَا فَفَرِّجْ ذَلِکَ اللَّهُمَّ بِعَدْلٍ تُظْهِرُهُ وَ إِمَامِ حَقٍّ نَعْرِفُهُ إله الحَقِّ آمینَ رَبَّ العَالَمینَ » ( 36 ) ؛ وی گفته : و به من رسیده که امام صادق علیه السلام شیعیانش را امر می‌کرد این دعا را در قنوت نماز بعد از کلمات فَرَج ( = لَا إله الّا اللَّهُ الحَلِیمُ الکریم . . . ) بخوانند .
ترجمه دعا : خدایا دیده‌ها به سوی تو ( به منظور عفو و رحمت ) باز مانده ، و گامها به جانب تو برداشته شده ، و دستها بلند گردیده ، و گردانها کشیده شده ، و تو به زبانها خوانده شدی و سِرّ و پنهانی بندگان نزد تو ( آشکار است ) که چه می‌کنند ، پروردگارا بین ما و قوممان به حق حکم فرمای که تو بهترین حکم کنندگانی ، بار خدایا راستی که ما به تو شکایت می‌کنیم فقدان پیامبرمان و غایب بودن اماممان و کمی افرادمان و بسیاری دشمنانمان و دست به هم دادنشان را بر ما و افتادن فتنه‌ها در میان‌مان را ، پس ای پروردگار گشایش اینها را با عدالتی که آشکار سازی و امام بر حقّی که می‌شناسیم فراهم گردان ، ای خدای حق اجابت فرما .

دَه

در همان کتاب به نقل از مصباح شیخ طوسی آورده : و مستحب است که در نماز صبح بعد از قرائت و پیش از رکوع ، قنوت بجای آورد و بگوید : « لَا إلهَ الَّا اللَّهُ الحَلِیمُ الکَرِیمُ لَا إله الّا اللَّهُ العَلِیُّ العَظِیمُ سُبْحَانَ اللَّهِ رَبِّ السَّمَواتِ السَّبْعِ وَ رَبِّ الأرَضینَ السَّبْعِ وَ مَا فِیهِنَّ وَ مَا بَیْنَهُنَّ وَ رَبِّ العَرْشِ العَظیم وَ الحَمْدُللَّهِ رَبِّ العَالَمینَ یَا اللَّهُ الَّذِی لَیْسَ کَمِثْلِهِ شَی‌ءٌ وَ هُوَ السَّمیعُ العَلِیمُ اَسأَلُکَ أَنْ تُصَلِّیَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ أنْ تُعَجِّلَ فَرَجَهُمْ اللَّهُمَّ مَنْ کَانَ أصْبَحَ وَ ثِقَتُهُ وَ رَجَاؤُهُ غَیْرُکَ فَأَنْتَ ثِقَتِی وَ رَجَائی فی الأُمُورِ کُلِّهَا یَا أَجْوَدَ مَنْ سُئلَ وَ یَا أرْحَمَ مَنِ اسْتُرْحِمَ إرحَم ضَعْفِی وَ قِلَّةَ حیلَتِی وَ امْنُنْ عَلَیَّ بِالجَنَّةِ طَوْلاً مِنْکَ وَ فُکَّ رَقَبَتِی مِنَ النَّارِ وَ عافِنِی فی نفْسی وَ فِی جَمیعِ أُموری کُلِّهَا بِرَحْمَتِکَ یَا أرْحَمَ الرَّاحمینَ » ( 37 ) ؛ هیچ خدایی نیست جز خدای حلیم کریم ، هیچ معبودی نیست جز خدای والای بزرگ ، منزّه است خداوند پروردگار آسمانهای هفتگانه و پروردگار زمینهای هفتگانه و آنچه داخل آنها و آنچه مابین آنها است و پروردگار عرش باعظمت ، و حمد مخصوص خداوند پروردگار عالمیان است ، ای خدایی که هیچ چیز مثل او نیست و او است شنوای دانا ، از تو سؤال می‌کنم که بر محمد و آل محمد درود فرستی و اینکه گشایش کار و فَرَج آنها را زودتر برسانی ، بار إلها هر کس صبح کند در حالی که امید و پشتیبان دیگری جز تو گرفته باشد ، تو در همه امور پشت و امید منی ای بخشنده‌ترین سؤال شوندگان و ای رحم کننده‌ترین کسی که از او رحم خواسته شده ، به ناتوانی و کمی چاره‌ام رحم کن ، و به فضل خویش به بهشت بر من منّت گذار و گردنم را از [یوغ] آتش بگشای و مرا در نَفْس و وجود خودم و همه امورم نگهداری کن به رحمت خود ای مهربانترین مهربانان .

یازده

شیخ صدوق در من لایحضره الفقیه برای قنوت وِتر و جمعه آورده است ، وی گفته : امام باقر علیه السلام فرمود : قنوت در روز جمعه تمجید خداوند و درود فرستادن بر پیغمبر خدا صلی الله علیه وآله وسلم و کلمات فَرَج است ، سپس این دعا ، و قنوت نماز وتر همچون قنوت روز جمعه‌ات می‌باشد ، و پیش از آنکه برای خودت دعا کنی می‌گویی : . . . .
این قنوت را سیّد أجل علی بن طاووس نیز به مسند خود از حضرت ابوجعفر باقر علیه السلام روایت کرده که فرمود : پیش از آنکه برای خودت دعا کنی در قنوت روز جمعه می‌گویی : « اللَّهُمَّ تَمَّ نُورُکَ فَهَدَیْتَ فَلَکَ الْحَمْدُ رَبَّنا وَ عَظُمَ حِلْمُکَ فَعَفَوْتَ فَلَکَ الْحَمْدُ رَبَّنا وَ بَسَطْتَ یَدَیْکَ فَاَعْطَیْتَ فَلَکَ الْحَمْدُ رَبَّنا وَجْهُکَ اَکْرَمُ الْوُجُوهِ وَ جاهُکَ اَکْرَمُ الْجاهِ وَجِهَتُکَ خَیْرُ الْجهاتِ وَ عَطِیَّتُکَ اَفْضَلُ الْعَطِیّاتِ وَ أهْنَؤُها تُطاعُ رَبَّنا فَتَشْکُرُ وَ تُعْصی رَبَّنا فَتَغْفِرُ لِمَنْ شِئْتَ فَلَکَ الْحَمْدُ تُجیبُ الْمُضْطَرَّ وَ تَکْشِفُ الضُّرَّ وَ تُنْجی مِنَ الْکَرْبِ الْعَظِیمِ وَ تَقْبَلُ التَّوبَةَ وَ تَشْفِی السَّقیمَ وَ تَعْفُو عَنِ الْمُذْنِب لا یَجزی اَحَدٌ بِالآئِکَ وَ لا یَبْلُغُ نَعْمائکَ [نَعْماکَ] قَوْلُ قائلٍ اللَّهُمَّ الَیْکَ رُفِعَتِ الْاصَواتُ وَ نُقِلَتِ الْاقْدامُ وَ مُدَّتِ الْاَعْناقُ وَ رُفِعَتِ الْاَیْدی وَ دُعیتَ بِالْاَلْسُنِ وَ تُقُرِّبَ اِلَیکَ بِالْاَعْمالِ رَبَّنا فَاغْفِرْلَنا وَ ارْحَمْنا وَ افْتَحْ بَیْنَنا وَ بَیْنَ قَوْمِنا بِالْحَقِّ وَ اَنْتَ خَیْرُ الْفاتِحینَ اَللَّهُمَّ اِلَیکَ نَشْکُو فَقْدَ نَبِیّنا وَ غَیْبَةَ وَلِیِّنا وَ شِدَّةَ الزَّمانِ عَلَیْنا وَ وُقُوعَ الفِتَنِ وَ تَظاهُرَ الأعْداءِ وَ کَثْرَةَ عَدُوِّنَا وَ قِلَّةَ عَدَدِنَا فَافْرُجْ ذَلِکَ یَا رَبِّ عَنّا بِفَتحٍ مِنْکَ تُعَجِّلُهُ وَ نَصْرٍ مِنْکَ تُعِزُّهُ وَ امَامِ عَدْلٍ تُظْهِرُهُ إلهَ الحَقِّ آمین » ( 38 ) ؛ پروردگارا نور تو در حدّ تمام رسید که هدایت کردی ، حمد تو را است پروردگارا ، و حِلم تو بزرگ است که عفو نموده‌ای ، حمد تو را است پروردگارا ، و دستهای [ إحسانت] را گسترده و عطا فرموده‌ای پس حمد تو را است پروردگارا ، ذات تو گرامی‌ترین ذاتها و عظمت تو برترین عظمتها و جِهَت [راه به سوی تو ]بهترین جِهَتها است ، و بخشش تو از ارزنده‌ترین عطایا و گواراترین آنها می‌باشد . پروردگارا اطاعت می‌شوی آنگاه [به اطاعت کننده] احسان می‌کنی ، و چون معصیت شوی ای پروردگار ما هر کس را بخواهی می‌بخشی پس حمد تو را است ، به فریاد [شخص ]ناچاری می‌رسی و گرفتاری را برطرف می‌سازی و از اندوه بزرگ نجات می‌دهی ، و توبه را می‌پذیری و بیمار را شفا می‌بخشی و از گنهکار می‌گذری ، أحدی را توان سپاس نعمتهای تو نیست ، و آنها را شماره نتوان کرد ، و به زبان نشود آورد ، بار خدایا صداها به سوی تو بالا رفته ، و گامها در راهت برداشته شده و گردنها کشیده و دستها بلند ، و به زبانها خوانده شده‌ای و با اعمال به درگاهت تقرب جسته‌ایم ، پروردگارا پس ما را بیامرز و بر ما رحمت آور و میان ما و قوممان به حق حکم فرمای که تو بهترین حکم کنندگانی ، بار إلها به تو شکوه می‌کنیم فقدان پیامبرمان و غایب بودن ولیّ‌مان و سختی زمانه بر ما و افتادن فتنه‌ها در میان‌مان و همدستی دشمنان و بسیاری دشمنانمان و کمی افرادمان پس اینها را از ما برطرف گردان ای پروردگار با فتح و پیروزی از سوی خودت به زودی بر ما گشایشی ده و یاریی که از تو آن را عزّت بخشی و امام عادلی که آشکار سازی فَرَج برسان ، ای خدای حق مستجاب فرمای . پس از آن هفتاد مرتبه گویی : « أسْتَغْفِرُ اللَّهِ وَ أتوبُ إلَیهِ » .
می‌گویم : این دعا را به روایت سیّد أجل ابن طاووس آوردم چون کاملتر و تمام‌تر است ( 39 ) .

دوازده

قنوتی است که سیّد أجل در کتاب جمال الأُسبوع به کمال العمل المشروع از مقاتل بن مقاتل آورده که گفت : حضرت ابوالحسن الرِّضا علیه السلام فرمود : در قنوت نماز جمعه چه می‌گویید ؟ عرض کردم : آنچه مردم می‌گویند ، امام علیه السلام به من فرمود : چنانکه آنها می‌گویند تو مگوی ، ولی بگو : اللَّهُمَّ أصْلِحْ عَبْدَکَ وَ خَلِیفَتَکَ بِمَا أصْلَحْتَ بِهِ أنْبِیَائَکَ وَ رُسُلَکَ وَ حُفَّهُ بِمَلَائِکتِکَ وَ أیِّدْهُ بِرُوحِ القُدُسِ مِنْ عِنْدِکَ وَ اسْلُکْهُ مِنْ بَیْنِ یَدَیْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ رَصَداً یَحْفَظُونَهُ مِنْ کُلِّ سُوءٍ وَ أبْدِلْهُ مِنْ بَعْدِ خَوْفِهِ أمْناً یَعْبُدُکَ لَا یُشْرِکُ بِک شَیْئاً وَ لَا تَجْعَلْ لِأَحَدٍ مِنْ خَلْقِکَ عَلَی وَلِیِّکَ سُلْطَاناً وَ ائذَنْ لَهُ فی جهادِ عَدُوِّکَ وَ عَدُوِّهِ وَ اجْعَلْنِی مِنْ أنْصَارِهِ إنَّکَ عَلَی کُلِّ شَی‌ءٍ قَدیر ( 40 ) ؛ بار خدایا کارِ [ظهور] بنده و خلیفه‌ات [امام مهدی] را به سامان ده به آنچه کار پیامران و فرستادگانت را سامان دادی ، و فرشتگانت را پیرامونش قرار ده ، و او را به روح القدس از سوی خویش تأیید فرمای و از پیش روی و پشت سرش که او را از هر بدی حفاظت کنند ، و پس از دوران ترس او را در عوض أمنیتی فراهم آور که او تو را بپرستد ، هیچ گونه شرکی نسبت به تو ندارد ، و برای هیچ یک از خلقت بر ولیّت تسلُّطی قرار مده و او را برای جهاد دشمنت و دشمن خودش رخصت فرمای و مرا از یارانش قرار ده به درستی که تو بر هر چیزی توانایی .
می‌گویم : از روایات یاد شده روشن گشت که دعا برای حضرت صاحب الزمان علیه السلام در مطلق قنوتها تأکید دارد ، چون از جمله حالتهایی است که در آنها امید می‌رود دعاها مستجاب گردد ، به ویژه در قنوت جمعه و وتر و نماز صبح ، از خدای تعالی می‌خواهیم که توفیق آن را به ما عنایت فرماید و با این عمل أجر بزرگی به ما روزی نماید .

خواندن 75 دفعه

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

گوهر ناب

امام زمان عج فرمودند:

اگر شيعيان ما ـ كه خداوند آنها را به طاعت و بندگى خويش موفّق بدارد ـ در وفاى به عهد و پيمان الهى اتّحاد واتّفاق مى‌داشتند و عهد و پيمان را محترم مى‌شمردند، سعادت ديدار ما به تأخير نمى‌افتاد و زودتر به سعادت ديدار ما نائل مى‌شدند.

اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّکَ الفَرَج

جهت تعجیل در فرج

وارث غدیر

امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف

صلوات