6 - رنجش و وحشت شیطان‌

دعا کردن برای تعجیل فرج ، مایه فزع و ناراحتی شیطان لعین و دوری او از دعا کننده می‌شود .

دلیل بر این مدّعا بر دو وجه است :
اول : دلیل عقل : توضیح اینکه بدون تردید این عمل شریف عبادت ارزنده‌ای است که - چنانکه ان شاء اللَّه خواهد آمد - موجب کمال ایمان و تقرب به درگاه پروردگار سبحان است ، و پرواضح است که هر چه مؤمن به درگاه خداوند نزدیکتر شود شیطان از او دورتر و بیزارتر می‌گردد ، زیرا که هر چیزی که در این عالم هست به سنخ و جنس خودش تمایل دارد .
باری؛ انسان هر اندازه در مراتب عبادت و اطاعت کاملتر شود و در کسب اخلاق و صفات پسندیده بیشتر کوشد ، به عالم ملکوت نزدیکتر گردد ، و برای او حقایق بسیاری کشف شود . لذا در حدیث آمده : اگر شیاطین اطراف دلهای بنی آدم نمی‌گشتند ، آنها ملکوت آسمان را می‌نگریستند ( 898 ) .
و همین طور از وسوسه‌های شیطانی و هوسهای نفسانی و شهوتهای حیوانی دور گشته ، و از موارد هلاکت فاصله گرفته تا به درجه‌ای برسد که در حدیث قدسی از امام صادق علیه السلام روایت شده که خداوند متعال فرمود : هیچ بنده‌ای به من تقرُّب نمی‌جوید به چیزی که خوشایندتر از واجباتی باشد که بر او فرض کرده‌ام ، و او به وسیله بجای آوردن نافله به من تقرّب می‌جوید تا آنجا که او را دوست بدارم ، وقتی او را دوست داشتم گوش او خواهم شد که به آن می‌شنود ، و چشم او که به آن می‌بیند ، و زبان او که به آن نطق می‌کند ، و دست او که به آن تلاش می‌نماید ، اگر از من مسئلت کند به او می‌دهم و هرگاه مرا بخواند اجابتش نمایم ( 899 ) . . . .
می‌گویم : در توضیح این حدیث شریف دو وجه به نظر می‌رسد :
1 - اینکه وقتی بنده به آن درجه والا و مرتبه اعلی نایل گشت ، دیگر هیچ هدفی جز خدای متعال نخواهد داشت ، و غیر از او همه چیز را فراموش خواهد کرد ، گوش و چشم و زبان به طور مثال است ، یعنی : چیزی جز خدا نخواهد ، پس خدا گوش او و خدا چشم او و . . . خواهد بود .
و امام چهارم سیّد السّاجدین و امام العارفین علی بن الحسین علیهما السلام به همین معنی اشاره نموده که در مناجات با خداوند می‌گوید : همّتم به درگاه تو متوقف ماند ، و تمام خواسته‌هایم به سوی تو مصروف گشت . تنها تو ، نه کسی جز تو ، مراد من هستی ، و تنها برای تو نه برای غیر تو بی‌خوابی و بیداری من است . . . .
2 - و یا اینکه منظور آن است که هرگاه بنده به آن منزلت والا رسید ، آنچه بخواهد می‌شود ، و هیچ دری به او بسته نمی‌ماند . پس معنی اینکه خداوند متعال گوش و چشم و دست او می‌شود آن است که او می‌شنود آنچه ممکن است شنیده شود ، و می‌بیند آنچه را ممکن است دیده شود ، و آنچه بخواهد انجام دهد ، پس او می‌شنود و می‌بیند و انجام می‌دهد آنچه را که دیگران نمی‌شنوند و نمی‌بینند و انجام نمی‌دهند ، و این از صفات ربّانی است که خداوند متعال به جهت دوست داشتن او به وی عطا می‌فرماید . لذا گفته‌اند : اگر بنده خدا را اطاعت کند همه چیز از او اطاعت می‌نماید . مؤیّد این وجه آن است که خداوند عز و جل در حدیث قدسی فرمود : اگر از من مسئلت کند به او می‌دهم و هرگاه مرا بخواند اجابتش می‌نمایم .
و در کتاب لئالی حکایت است که ابراهیم بن ادهم گفت : از کنار چوپانی می‌گذشتم ، به او گفتم : آیا آب یا شیری نداری به من بدهی ؟ گفت : کدام را بیشتر خوش داری ؟ گفتم : آب . پس با عصای خود به سنگ سختی که هیچ شکافی نداشت زد ، آب از آن جوشید ، از آن نوشیدم از برف خنکتر و از عسل شیرین‌تر بود به حیرت ماندم . چوپان گفت : تعجب مکن که بنده اگر مولایش را اطاعت کند همه چیز به فرمانش درآید .
و پس از آنکه به فضل و فیض الهی به این دو وجه الهام شدم به شرح الاربعین محقق عارف شیخ بهایی و شرح اصول کافی عالم ربّانی ملاصالح مازندرانی و مرآة العقول علّامه مجلسی مراجعه کردم ، در سخنان آن دو بزرگوار اول ، مطالبی یافتم که به وجه اول برمی‌گردد ، و در سخنان مجلسی مطالبی بود که به وجه دوم بازمی‌گشت ، و نیز وجوه دیگری در گفته‌های مجلسی هست که باز به آن دو وجه برمی‌گردد - هر چند که روشها مختلف است - .
مخفی نماند که این مبحث از اموری است که گامها در آن می‌لغزد و خداوند نگهدار و حافظ است .
و از مطالب گذشته معنی آیه شریفه : « إنَّ الصَّلوةَ تَنهی عَنِ الفَحْشآءِ وَ المُنْکَرِ وَ لَذِکْرُ اللَّهِ اَکْبَر » ( 900 ) ؛ راستی که نماز از زشتیها و گناهان بازمی‌دارد ، و البته یاد خداوند بزرگتر است .
نیز معلوم گشت که ظاهراً - البته خدا دانا است - این سخن بیان دو امر است که دومی از اولی بالاتر است :
امر اول : با توجه به اینکه نماز معراج مؤمن و سبب نزدیک شدن بنده به درگاه خداوند است ، اگر بنده آن را به همانگونه که خداوند آن را امر فرموده ادا نماید ، این نماز سبب دوری شیطان از بجای آورنده آن می‌شود ، و لازمه‌اش این است که از فحشا و منکرات اجتناب می‌کند . روایات متعددی نیز بر این معنی دلالت دارد از جمله :
در تفسیر مجمع البیان از پیغمبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم مروی است که فرمود : کسی که نمازش او را از زشتیها و منکرات باز ندارد ، جز دوری از خدا حاصلی نخواهد داشت ( 901 ) .
می‌گویم : یعنی حقّ نماز را کاملاً ادا نکرده لذا اثر نماز بر او آشکار نشده است ، و اللَّه العالم .
در وسائل از حضرت رضا از پدرانش‌علیهم السلام آمده که پیغمبر اکرم‌صلی الله علیه وآله وسلم فرمود : شیطان پیوسته از مؤمن هراسان می‌ماند ، مادامی که بر اوقات نمازهای پنجگانه مواظبت کند ، پس اگر آنها را ضایع نماید ، شیطان بر او جرئت می‌کند ، و او را در گناهان بزرگ وارد می‌سازد ( 902 ) .
می‌گویم : هر عبادتی همین طور است که اگر مؤمن آن را به همانگونه که خداوند متعال امر فرموده بجای آورد - نظر به اقتضای عبادت - او را به خداوند نزدیک می‌نماید ، و لازمه آن دوری شیطان می‌باشد . و هر عبادتی که به نظر شارع مهمتر و عظیم‌تر باشد ، آن اقتضا در آن بیشتر است و آن خاصیّت در آن کاملتر ، مثل : نماز و زکات و ولایت و قرائت قرآن و دعا برای تعجیل فرج مولی صاحب الزمان و غیر اینها . و هر عبادتی که شرایط قبولی در آن زیادتر جمع باشد ، زودتر و کاملتر این نتیجه را می‌دهد . با این بیان سبب بودن دعا برای تعجیل فرج حضرت صاحب الزمان علیه السلام برای دوری شیطان ، با دلیل و برهان معلوم شد .
امر دوم : که در آیه شریفه بیان شده و از اوّلی بالاتر است اینکه : نماز محض ذکر اللَّه و ذکر اللَّهِ محض است ، و غافل ماندن از آنچه در آسمانها و زمین است . و این امر حاصل می‌شود به اینکه بنده تمام لحظات عمرش را در عبادت خداوند صرف کند ، و از آنچه جز او است چشم بپوشد ، و هیچ التفاتی به غیر ننماید . و همین معنی باز از فرمایش گذشته امام چهارم علیه السلام و از سایر کلمات آن حضرت استفاده می‌شود . بنابراین اگر بنده نمازش را به طور تمام و کمال و آنطور که باید و شاید بجای آورد شیطان از او دور می‌گردد به طوری که نزدیکش نمی‌آید .
روزی یکی از علما درباره معنی حدیثی که وارد شده : « نماز چهار هزار حد دارد » ، با من مذاکره کرد . به او گفتم : شماره گناهان - بطوری که بعضی از علما گفته‌اند - چهار هزار است . ممکن است منظور این باشد که اینها حدود است که نماز گزار حقیقی از آنها تجاوز نمی‌کند . یعنی دلیل و نشانگر اینکه نماز را درست انجام داده ، پرهیز از تمام بدیها است ، پس هر که از گناهان اجتناب ننماید ، حقیقت نماز را بجای نیاورده ، و از حدود الهی تجاوز کرده است . آن عالم این توجیه را پسندید .
شاهد بر این وجه حدیثی است که در مجمع البیان از رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم رسیده که قبلاً آوردیم ( 903 ) .
و نیز از ابن مسعود از پیغمبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم منقول است که فرمود : نماز نیست برای کسی که نماز را اطاعت نکند ، و اطاعتِ نماز آن است که از فحشا و منکر اجتناب نمایی .
شیخ طبرسی گفته : یعنی چون نماز نهی کننده از گناهان است ، پس اگر کسی آن را بجای آورد ولی از گناهان دست برندارد ، نمازش به آن صفتی که خداوند توصیف کرده نخواهد بود ، و اگر پس از مدتی توبه کند و از گناهان دست بردارد ، معلوم می‌گردد که نمازش برای او سودمند بوده است .
و نیز گفته : انس روایت کرده که یکی از جوانهای انصار با رسولخدا صلی الله علیه وآله وسلم نماز می‌خواند ولی زشتیها را هم مرتکب می‌شد ، این رفتار به عرض پیغمبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم رسید . فرمود : روزی نمازش او را از زشتیها باز خواهد داشت .
و از جابر مروی است که گفت : به رسولخدا صلی الله علیه وآله وسلم عرض شد : فلانی روزها نماز می‌خواند و شبها دزدی می‌کند . فرمود : نمازش او را باز خواهد داشت .
و اصحاب ما روایت کرده‌اند از امام صادق علیه السلام که فرمود : آنکه مایل است بداند که آیا نمازش قبول شده یا نه ، نگاه کند آیا نمازش او را از زشتیها بازداشته ؟ که به هر قدر بازداشته باشد به همانقدر نمازش قبول شده است ( 904 ) .
می‌گویم : اینکه همه این سخنان را نقل کردم برای آن است که کسی نگوید : اگر دعا کردن برای تعجیل فرج سبب دوری شیطان می‌شود ، پس از بسیاری از افراد نباید گناهی صادر گردد ؟ چون در جواب می‌گوییم : این عمل شریف نظیر نماز است ، و هر چه در آن باره گفتیم اینجا نیز وارد است ، و اشاره برای اهل ادراک کافی است .
دوم : دلیل نقل : در امالی شیخ صدوق از امام صادق علیه السلام از پدرانش از پیغمبر اکرم صلی الله علیه وآله وسلم آمده که به اصحاب خود فرمود : آیا خبر دهم شما را به چیزی که اگر آن را انجام دهید شیطان از شما دور می‌شود ، [همچون] دوری مشرق از مغرب ؟ گفتند : آری . فرمود : روزه رویش را سیاه می‌کند و صدقه کمرش را می‌شکند ، و دوستی کردن در راه خدا ، و همکاری در کار نیک دنباله‌اش را قطع می‌نماید ، و استغفار رگ حیاتش را می‌بُرَد و هر چیزی زکاتی دارد ، و زکات بدنها هم روزه است ( 905 ) .
می‌گویم : وجه دلالت این حدیث شریف بر این معنی متوقف بر بیان مقدمه‌ای است که :
محبّت دارای درجات و مراتبی است و هر مرتبه آن اثر و فایده خاصّی دارد . نخستین درجه محبّت ، محبّت قلبی است که به فارسی به دوست داشتن از آن تعبیر می‌کنند .
ایمان بر این مرتبه از محبّت متوقف است و برای رستگاری به رحمت پروردگار و دخول به بهشت این درجه لازم است . پس اگر بنده‌ای نتواند محبّت و دوستی قلبی خودش را که نسبت به خدا و اولیای او دارد آشکار نماید ، همین مقدار کافی است به نص قرآن که می‌گوید : « إلّا مَنْ اُکْرِهَ وَ قَلْبُهُ مُطْمئِنٌ بِالْایمانِ » ( 906 ) ؛ مگر کسی که تحت فشار واقع شود ، در حالی که دلش به ایمان محکم باشد .
و آثار مختلفی از این مرتبه برمی‌آید که افراد مرتبه دوم می‌باشند .
مرتبه دوم به فارسی ، دوستی کردن و به عربی تحابُب و مُوادّه نام دارد ، و گاهی به آن حبِّ فی اللَّه گفته می‌شود .
و در فضیلت دوستی کردن ، احادیث متعددی آمده که آوردن آنها موجب طولانی شدن سخن است . از جمله آثار آن چنانکه در این حدیث ذکر شده ، دوری شیطان از انسان می‌باشد و این از بهترین عنایات الهی است .
اکنون که این مقدمه را دانستی باید گفت : منظور از حبِّ فی اللَّه ( دوستی کردن در راه خدا ) به قرینه اول حدیث که فرمود : اگر آن را انجام دهید ، - که ظهور در افعال بدنی انسان دارد - همان تحابُب ، یعنی اظهار محبّت به وسیله افعال بدنی نسبت به بزرگان و برادران دینی است .
بدون تردید عظیم‌ترین اهل ایمان یعنی مولای ما حضرت صاحب الزمان عجل اللَّه فرجه از تمام افراد انسان به اظهار محبّت شایسته‌تر است ، و ثمره دوستی کردن به آن حضرت - که دوری شیطان است - با دعا برای تعجیل فرج آن جناب زودتر از دوستی کردن به دیگران حاصل می‌شود . و همچنین دوستی کردن با کارهای دیگر غیر از دعا همین ویژگی را دارد ، و نیز دوستی کردن نسبت به پیغمبر و خاندان گرامی آن حضرت علیهم الصلاة و السلام و مؤمنین به درجات مختلف آثار ارزنده‌ای به بار می‌آورد .

خواندن 87 دفعه

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

گوهر ناب

امام زمان عج فرمودند:

اگر شيعيان ما ـ كه خداوند آنها را به طاعت و بندگى خويش موفّق بدارد ـ در وفاى به عهد و پيمان الهى اتّحاد واتّفاق مى‌داشتند و عهد و پيمان را محترم مى‌شمردند، سعادت ديدار ما به تأخير نمى‌افتاد و زودتر به سعادت ديدار ما نائل مى‌شدند.

اَللّهُمَّ عَجِّل لِوَلیِّکَ الفَرَج

جهت تعجیل در فرج

وارث غدیر

امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف

صلوات